Chương 6: Linux Administration¤

1. Tổng Quan về Linux¤

1.1. Linux là gì?¤

Linux là sự kết hợp của phần mềm được gọi là GNU/Linux:

GNU: Tập hợp phần mềm tự do (free software) cung cấp các công cụ tương đương mã nguồn mở so với UNIX.
Linux Kernel: Nhân hệ điều hành — thành phần cốt lõi quản lý tài nguyên phần cứng và cung cấp dịch vụ cho các chương trình.

Lịch sử Linux gắn liền với UNIX — hệ điều hành được phát triển vào cuối những năm 1960 tại Bell Labs. Linus Torvalds tạo ra Linux Kernel năm 1991 và phát hành mã nguồn mở, từ đó phong trào Open Source phát triển mạnh mẽ.

1.2. Linux là Open Source¤

Trong lịch sử, hầu hết phần mềm được phát hành theo closed-source license (giấy phép mã nguồn đóng):

Người dùng chỉ nhận được quyền sử dụng file thực thi (executable / machine code).
Không thể xem hoặc chỉnh sửa mã nguồn.

Triết lý Open Source (Mã nguồn mở):

Bạn có quyền lấy mã nguồn phần mềm.
Bạn có quyền chỉnh sửa cho mục đích sử dụng của mình.
Phần lớn bản phân phối Linux hiện nay đều miễn phí và cho phép tùy biến sâu.

Tại sao Open Source quan trọng?

Open Source tạo ra sự minh bạch trong phần mềm — bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra mã nguồn để phát hiện lỗ hổng bảo mật, bug, hoặc hành vi độc hại. Đây là nền tảng của bảo mật trong chuỗi cung ứng phần mềm hiện đại.

1.3. Kiến Trúc Linux¤

Text Only

+------------------+
|   Người dùng     |
+------------------+
|   Shell          |  <-- Giao diện dòng lệnh
+------------------+
|   Ứng dụng       |  <-- Trình duyệt, editor, dịch vụ
+------------------+
|   Tiện ích       |  <-- Các lệnh hệ thống (ls, cp, grep...)
+------------------+
|   Kernel         |  <-- Nhân hệ điều hành
+------------------+
|   Phần cứng      |  <-- CPU, RAM, Disk, Network
+------------------+

Shell¤

Shell là giao diện dòng lệnh cho phép người dùng tương tác với hệ điều hành bằng cách gõ lệnh. Shell nhận lệnh từ người dùng, chuyển tiếp cho kernel thực thi, sau đó trả kết quả về.

Các loại shell phổ biến trong Linux:

Shell	Dấu nhắc	Mô tả
C Shell (csh/tcsh)	`%`	Cú pháp gần giống ngôn ngữ C
Bourne Shell (sh)	`$`	Shell truyền thống của UNIX
Bourne Again Shell (bash)	`$`	Phổ biến nhất, mặc định trên hầu hết distro
Korn Shell (ksh)	`$`	Kết hợp tính năng sh và csh
Z Shell (zsh)	`%`	Shell hiện đại, tính năng mạnh

Kernel¤

Kernel là trung tâm của Linux, có vai trò:

Làm cầu nối giữa ứng dụng và phần cứng (hardware abstraction layer).
Quản lý bộ nhớ, tiến trình, thiết bị vào/ra, hệ thống file.
Sử dụng swap space (không gian hoán đổi trên đĩa) để lưu trữ dữ liệu tiến trình khi RAM không đủ.

Swap Space

Swap là phân vùng hoặc file trên ổ cứng được kernel dùng như RAM mở rộng. Khi RAM đầy, kernel di chuyển các trang bộ nhớ ít dùng ra swap. Hiệu năng chậm hơn RAM nhiều lần nhưng giúp hệ thống không bị crash do thiếu bộ nhớ.

1.4. Các Bản Phân Phối Linux (Distro)¤

Bản phân phối Linux (Linux distribution) = Linux Kernel + GNU tools + phần mềm bổ sung + trình quản lý gói.

Các distro phổ biến:

Dòng Red HatDòng DebianDòng khác

Red Hat Enterprise Linux (RHEL): Thương mại, dùng trong doanh nghiệp.
CentOS: Phiên bản miễn phí của RHEL (nay là CentOS Stream).
Fedora: Cộng đồng, thử nghiệm tính năng mới.

Debian: Ổn định, mã nguồn mở hoàn toàn.
Ubuntu: Dễ dùng, phổ biến nhất cho desktop/server.
Kubuntu, Xubuntu: Ubuntu với desktop environment khác.

SUSE / openSUSE: Phổ biến ở châu Âu.
Gentoo: Tự biên dịch từ nguồn, tối ưu cao.
Slackware: Một trong những distro lâu đời nhất.
FreeBSD: Kỹ thuật mạnh, không hoàn toàn là Linux.

2. Cài Đặt Linux OS¤

2.1. Quá Trình Khởi Động (Booting)¤

Khi bật máy tính, hệ điều hành Linux được nạp theo 8 bước:

flowchart TD
    A[Bước 1: Khởi động OS] --> B[Bước 2: BIOS tìm Boot Device]
    B --> C[Bước 3: Điều khiển chuyển đến MBR của thiết bị boot đầu tiên]
    C --> D[Bước 4: MBR trỏ đến boot record của OS được chọn]
    D --> E[Bước 5: Hiển thị Linux Kernel]
    E --> F[Bước 6: Xác định operation level - runlevel]
    F --> G[Bước 7: Thực thi script cho operation level đó]
    G --> H[Bước 8: Hiển thị yêu cầu đăng nhập]

Hold "Alt" / "Option" to enable pan & zoom

MBR là gì?

MBR (Master Boot Record) là 512 byte đầu tiên của ổ đĩa, chứa bootloader và bảng phân vùng. Bootloader (như GRUB) chịu trách nhiệm nạp kernel Linux vào bộ nhớ.

Runlevel (mức vận hành) xác định trạng thái hoạt động của hệ thống:

Runlevel	Ý nghĩa
0	Tắt máy (Halt)
1	Single-user mode (khôi phục)
3	Multi-user, không có GUI
5	Multi-user, có GUI
6	Khởi động lại (Reboot)

2.2. Dòng Lệnh Linux¤

Cấu trúc lệnh¤

Text Only

Command  [options]  [arguments]

Command: Tên lệnh cần thực thi.
Options: Tùy chọn thay đổi hành vi mặc định của lệnh, thường bắt đầu bằng - (short) hoặc -- (long).
Arguments: Thông tin bổ sung cho lệnh (ví dụ: tên file, đường dẫn).

Bash

# Ví dụ đầy đủ
[root@server01 home]# ls -a -l /etc

# Kết hợp options
[root@server01 home]# ls -al /etc

Phím tắt Terminal¤

Phím tắt	Chức năng
`Ctrl + C`	Hủy lệnh đang chạy
`Ctrl + D`	End-of-file (thoát shell hoặc kết thúc input)
`Ctrl + \`	Thoát lệnh đang thực thi (mạnh hơn Ctrl+C)
`Ctrl + S`	Dừng hiển thị output
`Ctrl + Q`	Tiếp tục hiển thị output
`Ctrl + H`	Xóa 1 ký tự
`Ctrl + W`	Xóa 1 từ
`↑ / ↓`	Duyệt lịch sử lệnh

Các lệnh cơ bản¤

Lệnh	Chức năng
`date`	Hiển thị ngày giờ hệ thống
`who`	Hiển thị người dùng đang đăng nhập
`pwd`	Hiển thị thư mục hiện tại
`cal`	Hiển thị lịch
`ps`	Hiển thị các tiến trình đang chạy
`ls`	Liệt kê file/thư mục
`head`	Hiển thị phần đầu của file
`tail`	Hiển thị phần cuối của file
`hostname`	Hiển thị hoặc thay đổi tên máy
`passwd`	Đổi mật khẩu người dùng
`su`	Chuyển sang người dùng khác

Xem trợ giúp (man pages)¤

Bash

# Xem manual của lệnh
man ls

# Tìm kiếm theo từ khóa
man -k keyword

# Xem dạng info
info ls

Trong trang man:

Phím	Chức năng
`Space`	Trang tiếp theo
`q`	Thoát
`/keyword`	Tìm kiếm từ khóa
`n`	Tìm kết quả tiếp theo

2.3. Đăng Nhập Hệ Thống¤

Text Only

Login: <username>
Password: <password>

# Sau khi đăng nhập thành công:
[username@computername folder]#

# Ví dụ:
[root@server01 home]#

Dấu # cho biết đang ở tài khoản root (superuser).
Dấu $ cho biết đang ở tài khoản người dùng thường.

Bash

# Đăng xuất
exit
# hoặc
logout

2.4. Tắt và Khởi Động Lại¤

Tắt máy (Shutdown)Khởi động lại (Reboot)

Bash

# Chuyển về runlevel 0
init 0

# Tắt sau t phút
shutdown -hy t

# Tắt ngay lập tức
shutdown -h now

# Tắt nguồn
halt
poweroff

Bash

# Chuyển về runlevel 6
init 6

# Khởi động lại
reboot

# Khởi động lại sau t phút
shutdown -ry t

# Khởi động lại ngay
shutdown -r now

3. Quản Trị Người Dùng và Nhóm¤

3.1. Khái Niệm Cơ Bản¤

User Account (Tài khoản người dùng):

Mỗi người dùng có một username duy nhất và một UID (User ID) duy nhất.
Mỗi người dùng thuộc ít nhất 1 primary group (nhóm chính).

Group (Nhóm):

Mỗi nhóm có một group name duy nhất và một GID (Group ID) duy nhất.
Một nhóm có thể có 1 hoặc nhiều thành viên.

Lưu ý

Username và group name là duy nhất trong hệ thống.
UID và GID có thể trùng nhau (cùng số nhưng một là người dùng, một là nhóm).

Home Directory (Thư mục home):

Mỗi người dùng có một thư mục home riêng, thường là /home/username.
Chứa dữ liệu cá nhân và file cấu hình của người dùng.

Skeleton Directory (/etc/skel/):

Chứa các file và thư mục mặc định sẽ được sao chép vào thư mục home khi tạo người dùng mới.

3.2. Root — Tài Khoản Superuser¤

Root là tài khoản quản trị viên có toàn quyền trên hệ thống. UID của root là 0.

Rủi ro khi đăng nhập trực tiếp bằng root

Mọi tiến trình chạy trong phiên làm việc đều chạy với quyền root — bao gồm cả malware.
Có thể vô tình quên mình đang chạy với quyền root và thực hiện các lệnh nguy hiểm.
Có thể vô tình chạy các tác vụ không cần quyền admin với quyền cao nhất.

Thực hành tốt hơn: Sử dụng sudo hoặc su thay vì đăng nhập trực tiếp bằng root.

Bash

# Chuyển sang root tạm thời
su -

# Thực thi một lệnh với quyền root
sudo command

# Ví dụ
sudo apt update

3.3. Quản Trị Người Dùng¤

Tạo người dùng — `useradd`¤

Bash

useradd [options] username

Option	Mô tả
`-c "mô tả"`	Thêm thông tin mô tả tài khoản
`-m`	Tạo thư mục home nếu chưa tồn tại
`-u uid`	Chỉ định UID cụ thể
`-G group1,group2`	Danh sách nhóm phụ (supplementary groups)
`-d /home/dir`	Chỉ định đường dẫn thư mục home
`-g groupname`	Chỉ định nhóm chính (primary group)

Bash

# Ví dụ tạo người dùng
useradd -g studs -c "Student 01" stud01

# Ví dụ đầy đủ
useradd -u 1000 -g users -G wheel,research -c 'Jane Doe' jane

Sau khi tạo, thông tin được tự động thêm vào: - /etc/passwd — thông tin tài khoản - /var/spool/mail/username — hộp thư hệ thống

Đặt mật khẩu — `passwd`¤

Bash

# Người dùng tự đổi mật khẩu
passwd

# Admin đặt mật khẩu cho người dùng khác
passwd jane

Text Only

root@localhost:~# passwd jane
Enter new UNIX password:
BAD PASSWORD: it is WAY too short
BAD PASSWORD: is too simple
Retype new UNIX password:

Quy tắc mật khẩu

Hệ thống sẽ cảnh báo nếu mật khẩu quá ngắn hoặc quá đơn giản. Admin có thể cấu hình chính sách mật khẩu trong /etc/login.defs và /etc/pam.d/.

Sửa đổi người dùng — `usermod`¤

Bash

usermod [options] username

Option ngắn	Option dài	Mô tả
`-c COMMENT`	`--comment COMMENT`	Thay đổi thông tin mô tả
`-d HOME_DIR`	`--home HOME_DIR`	Thay đổi thư mục home
`-e EXPIRE_DATE`	`--expiredate DATE`	Đặt ngày hết hạn tài khoản
`-l NEW_NAME`	`--login NEW_NAME`	Đổi tên đăng nhập
`-G group1,group2`	`--groups`	Thay đổi danh sách nhóm phụ
`-L`	`--lock`	Khóa tài khoản
`-U`	`--unlock`	Mở khóa tài khoản

Bash

# Kiểm tra người dùng có đang đăng nhập không
who
w
last

Xóa người dùng — `userdel`¤

Bash

# Xóa người dùng, giữ lại thư mục home
userdel jane

# Xóa người dùng và thư mục home
userdel -r jane

Lưu ý khi xóa người dùng

Khi xóa người dùng, cần kiểm tra xem người dùng có đang đăng nhập không (dùng who, w, last). Nếu xóa mà không dùng -r, thư mục home vẫn còn trên đĩa và trở thành "orphaned" (không có chủ sở hữu).

3.4. Quản Trị Nhóm¤

Xem thông tin nhóm¤

Bash

# Tìm kiếm nhóm trong /etc/group
grep root /etc/group

# Xem thông tin nhóm
getent group root

Output:

Text Only

root:x:0:

Định dạng file /etc/group:

Text Only

groupname:password:GID:member1,member2,...

Tạo nhóm — `groupadd`¤

Bash

# Tạo nhóm với GID cụ thể
groupadd -g 506 research

# Tạo nhóm, tự động gán GID
groupadd development

Bash

root@localhost:~# grep research /etc/group
research:x:506:

root@localhost:~# grep development /etc/group
development:x:507:

Lưu ý về GID:

GID dưới 1000 thường được dành cho tài khoản hệ thống.
Tránh tạo GID trùng với khoảng UID để tránh nhầm lẫn.

Quy tắc đặt tên nhóm¤

Ký tự đầu tiên: chữ cái hoặc dấu _.
Các ký tự tiếp theo: chữ cái, số, dấu _, dấu -.
Không quá 16 ký tự.
Ký tự cuối không nên là dấu -.

Sửa đổi nhóm — `groupmod`¤

Bash

# Đổi tên nhóm (từ sales thành clerks)
groupmod -n clerks sales

# Thay đổi GID
groupmod -g 10003 clerks

Nguy hiểm khi thay đổi GID

Thay đổi tên nhóm không gây vấn đề về quyền truy cập. Tuy nhiên, thay đổi GID sẽ khiến các file thuộc nhóm cũ không còn liên kết với nhóm mới. Dùng lệnh find với -nogroup để tìm file mồ côi:

Bash

find / -nogroup

Xóa nhóm — `groupdel`¤

Bash

groupdel clerks

Chỉ có thể xóa nhóm phụ (supplementary groups), không thể xóa nhóm chính của bất kỳ người dùng nào.
Các file thuộc nhóm bị xóa sẽ trở thành orphaned.

3.5. Các File Cấu Hình Người Dùng/Nhóm¤

File	Nội dung
`/etc/passwd`	Thông tin tài khoản người dùng (username, UID, GID, home, shell)
`/etc/shadow`	Mật khẩu đã mã hóa và chính sách mật khẩu
`/etc/group`	Thông tin nhóm
`/etc/login.defs`	Cấu hình mặc định cho tài khoản (UID range, GID range, chính sách mật khẩu)
`/etc/default/useradd`	Giá trị mặc định khi tạo người dùng mới

Định dạng /etc/passwd

Text Only

username:x:UID:GID:GECOS:home_directory:shell

Ví dụ:
jane:x:1000:1000:Jane Doe:/home/jane:/bin/bash

- x ở trường mật khẩu có nghĩa mật khẩu được lưu trong /etc/shadow. - GECOS: Thông tin mô tả (tên đầy đủ, phòng ban, v.v.)

Định dạng /etc/shadow

Text Only

username:hashed_password:last_change:min:max:warn:inactive:expire:reserved

- hashed_password: Mật khẩu đã được hash (bcrypt, SHA-512, v.v.) - last_change: Ngày đổi mật khẩu lần cuối (tính từ 1/1/1970) - min/max: Số ngày tối thiểu/tối đa giữa các lần đổi mật khẩu

4. Lệnh Quản Lý Mạng¤

4.1. Cấu Hình Network Interface¤

Khi cấu hình mạng, cần xác định:

Có dây (Wired) hay không dây (Wireless)? — Wireless có thêm cấu hình bảo mật (WPA2, WPA3).
DHCP hay Static IP?
- DHCP: Server cấp phát IP tự động, subnet mask, gateway, DNS.
- Static: Cấu hình thủ công địa chỉ IP và các thông số mạng.

File cấu hình mạng (CentOS/RHEL)¤

Bash

# Xem file cấu hình
cat /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-eth0

INI

# Cấu hình DHCP
DEVICE="eth0"
BOOTPROTO=dhcp
NM_CONTROLLED="yes"
ONBOOT=yes

INI

# Cấu hình Static IP
DEVICE="eth0"
BOOTPROTO=none
IPADDR=192.168.1.100
NETMASK=255.255.255.0
GATEWAY=192.168.1.1
DNS1=8.8.8.8
ONBOOT=yes

Cấu hình IPv6¤

Thêm vào file /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-eth0:

INI

IPV6INIT=yes
IPV6ADDR=<IPv6 IP Address>
IPV6_DEFAULTGW=<IPv6 IP Gateway Address>

4.2. DNS — Domain Name Service¤

DNS chuyển đổi tên miền thành địa chỉ IP và ngược lại.

Ba file quan trọng cho name resolution¤

File	Chức năng
`/etc/hosts`	Bảng tra cứu hostname-to-IP tĩnh, ưu tiên đầu tiên
`/etc/resolv.conf`	Địa chỉ IP của DNS server
`/etc/nsswitch.conf`	Thứ tự tra cứu hostname (hosts → dns hoặc ngược lại)

Bash

# Ví dụ /etc/hosts
127.0.0.1   localhost
192.168.1.10  server01.example.com  server01

# Ví dụ /etc/resolv.conf
nameserver 8.8.8.8
nameserver 8.8.4.4
search example.com

Thứ tự name resolution

Theo mặc định trong /etc/nsswitch.conf, hệ thống tra cứu theo thứ tự: files (tức /etc/hosts) trước, rồi mới đến dns. Điều này có nghĩa /etc/hosts luôn được ưu tiên.

4.3. Các Lệnh Network Quan Trọng¤

`ifconfig` — Xem cấu hình giao diện mạng (cũ)¤

Bash

ifconfig

Text Only

eth0  Link encap:Ethernet  HWaddr b6:84:ab:e9:8f:0a
      inet addr:192.168.1.2  Bcast:0.0.0.0  Mask:255.255.255.0
      inet6 addr: fe80::b484:abff:fee9:8f0a/64 Scope:Link
      UP BROADCAST RUNNING MULTICAST  MTU:1500  Metric:1
      RX packets:95 errors:0 dropped:4 overruns:0 frame:0
      TX packets:9 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
      RX bytes:25306 (25.3 KB)  TX bytes:690 (690.0 B)

Thông tin quan trọng trong output: - HWaddr: Địa chỉ MAC (địa chỉ vật lý) - inet addr: Địa chỉ IPv4 - Mask: Subnet mask - inet6 addr: Địa chỉ IPv6 - RX/TX packets: Số gói tin nhận/gửi

`ip` — Lệnh thay thế ifconfig (mới)¤

Bash

# Cú pháp
ip [OPTIONS] OBJECT COMMAND

# Xem địa chỉ IP
ip addr show
ip a

# Xem routing table
ip route show
ip r

# Bật/tắt interface
ip link set eth0 up
ip link set eth0 down

# Gán IP tạm thời
ip addr add 192.168.1.100/24 dev eth0

ifconfig vs ip

ifconfig là lệnh cũ (net-tools package), đang dần bị thay thế. ip (từ iproute2 package) có nhiều tính năng hơn và là tiêu chuẩn trên các hệ thống Linux hiện đại.

`route` — Xem bảng định tuyến¤

Bash

route

Text Only

Kernel IP routing table
Destination  Gateway      Genmask        Flags  Metric  Ref  Use  Iface
192.168.1.0  *            255.255.255.0  U      0       0    0    eth0
default      192.168.1.1  0.0.0.0        UG     0       0    0    eth0

Giải thích: - 192.168.1.0 với gateway *: Mạng cục bộ, gửi trực tiếp không qua gateway. - default với gateway 192.168.1.1: Mọi gói tin đến mạng khác đều được chuyển qua gateway này.

`ping` — Kiểm tra kết nối mạng¤

Bash

# Ping liên tục (Ctrl+C để dừng)
ping 192.168.1.1

# Ping giới hạn số lần
ping -c 4 192.168.1.1

# Ping theo tên miền
ping google.com

Output thành công:

Text Only

64 bytes from 192.168.1.2: icmp_req=1 ttl=64 time=0.051 ms

Output thất bại:

Text Only

From 192.168.1.2 icmp_seq=1 Destination Host Unreachable

Ping hoạt động như thế nào?

Ping sử dụng giao thức ICMP (Internet Control Message Protocol). Máy gửi ICMP Echo Request đến đích, đích trả lời ICMP Echo Reply. Đây là cách đơn giản nhất để kiểm tra kết nối tầng mạng.

`netstat` — Thống kê kết nối mạng¤

Bash

# Xem bảng định tuyến
netstat -r

# Xem các port đang lắng nghe (TCP)
netstat -tln

# Xem tất cả kết nối
netstat -an

# Xem process sử dụng port
netstat -tulnp

Text Only

Active Internet connections (only servers)
Proto  Recv-Q  Send-Q  Local Address      Foreign Address  State
tcp    0       0       192.168.1.2:53     0.0.0.0:*        LISTEN
tcp    0       0       127.0.0.1:53       0.0.0.0:*        LISTEN

Flag	Ý nghĩa
`-t`	Kết nối TCP
`-u`	Kết nối UDP
`-l`	Chỉ hiển thị socket đang LISTEN
`-n`	Hiển thị số thay vì tên
`-p`	Hiển thị PID/tên process

ss — Thay thế netstat

Lệnh ss (socket statistics) hiện đại hơn và nhanh hơn netstat. Cú pháp tương tự:

Bash

ss -tulnp

`dig` — Truy vấn DNS chi tiết¤

Bash

# Tra cứu địa chỉ IP của tên miền
dig example.com

# Tra cứu loại bản ghi cụ thể
dig example.com MX    # Mail exchange
dig example.com NS    # Name server
dig example.com ANY   # Tất cả bản ghi

Text Only

; <<>> DiG 9.8.1-P1 <<>> example.com
...
example.com.    86400   IN  A   192.168.1.2
...

`host` — Tra cứu DNS đơn giản¤

Bash

# Tra cứu IP từ tên miền
host example.com
# example.com has address 192.168.1.2

# Tra cứu ngược (IP → tên miền)
host 192.168.1.2
# 2.1.168.192.in-addr.arpa domain name pointer example.com.

`ssh` — Kết nối từ xa an toàn¤

Bash

# Kết nối đến máy từ xa
ssh username@hostname
ssh bob@test
ssh bob@192.168.1.10

# Chỉ định port
ssh -p 2222 bob@192.168.1.10

# Đăng xuất khỏi phiên SSH
exit

Text Only

The authenticity of host 'test (127.0.0.1)' can't be established.
RSA key fingerprint is c2:0d:ff:27:4c:f8:69:a9:c6:3e:13:da:2f:47:e4:c9.
Are you sure you want to continue connecting (yes/no)? yes
Warning: Permanently added 'test' (RSA) to the list of known hosts.
bob@test's password:
bob@test:~$

RSA Key Fingerprint và bảo mật SSH:

Lần đầu kết nối, SSH hiển thị fingerprint của server để xác minh danh tính.
Nếu bạn chọn yes, fingerprint được lưu vào ~/.ssh/known_hosts.
Lần kết nối sau, SSH so sánh fingerprint. Nếu không khớp → cảnh báo Man-in-the-Middle Attack.

SSH và Man-in-the-Middle Attack

Nếu nhận được cảnh báo REMOTE HOST IDENTIFICATION HAS CHANGED, cần điều tra ngay. Có thể server đã bị thay đổi, hoặc đang bị tấn công MITM. Không nên bỏ qua cảnh báo này.

5. Dịch Vụ Mạng (Network Services)¤

5.1. Tổng Quan¤

Các dịch vụ mạng cơ bản trên Linux:

Dịch vụ	Chức năng
DHCP	Tự động cấp phát địa chỉ IP cho các máy trong mạng
DNS	Phân giải tên miền thành địa chỉ IP
Web Server	Phục vụ nội dung web (HTTP/HTTPS)
File Service	Chia sẻ file trong mạng (NFS, Samba)

5.2. DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol)¤

DHCP server tự động cấp phát: - Địa chỉ IP - Subnet Mask - Default Gateway - DNS Server address

Quy trình DHCP (DORA)

Discover: Client broadcast tìm DHCP server
Offer: Server đề nghị cấp IP
Request: Client xác nhận muốn IP đó
Acknowledge: Server xác nhận cấp phát

5.3. DNS Server¤

DNS hoạt động theo mô hình phân cấp: - Root DNS → TLD DNS (.com, .vn) → Authoritative DNS → Bản ghi

Các loại bản ghi DNS:

Bản ghi	Ý nghĩa
`A`	Ánh xạ hostname → IPv4
`AAAA`	Ánh xạ hostname → IPv6
`MX`	Mail server cho domain
`CNAME`	Alias (tên khác) cho hostname
`PTR`	Tra cứu ngược (IP → hostname)
`NS`	Name server cho zone

5.4. Web Server¤

Phần mềm web server phổ biến: - Apache HTTP Server: Phổ biến nhất, module-based. - Nginx: Hiệu năng cao, phù hợp reverse proxy.

File cấu hình Apache: /etc/httpd/conf/httpd.conf Document root mặc định: /var/www/html/

5.5. File Service¤

NFS (Network File System): Chia sẻ file giữa các máy Linux/UNIX.
Samba: Chia sẻ file tương thích với Windows (SMB protocol).

Câu Hỏi Trắc Nghiệm¤

Câu 1. Linux Kernel có vai trò chính là gì? - A. Cung cấp giao diện đồ họa cho người dùng - B. Làm cầu nối giữa ứng dụng và phần cứng - C. Quản lý tài khoản người dùng - D. Cung cấp trình duyệt web

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Kernel là thành phần trung tâm của Linux, có nhiệm vụ làm cầu nối (bridge) giữa ứng dụng và phần cứng, quản lý bộ nhớ, tiến trình, và các thiết bị.

Câu 2. GNU trong GNU/Linux là viết tắt của? - A. General Network Utility - B. GNU's Not Unix - C. Global Network Unix - D. Generic Network User

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B GNU là từ viết tắt đệ quy của "GNU's Not Unix" — dự án của Richard Stallman nhằm tạo ra hệ điều hành tự do tương thích UNIX.

Câu 3. Triết lý Open Source cho phép người dùng làm gì? - A. Chỉ sử dụng phần mềm miễn phí - B. Lấy mã nguồn và chỉnh sửa cho mục đích của mình - C. Phân phối lại mà không cần giấy phép - D. Sử dụng phần mềm mà không cần cài đặt

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Triết lý Open Source là bạn có quyền lấy mã nguồn (source code) và chỉnh sửa cho mục đích sử dụng của mình.

Câu 4. Shell trong kiến trúc Linux cung cấp chức năng gì? - A. Quản lý bộ nhớ RAM - B. Giao diện dòng lệnh cho người dùng tương tác với hệ thống - C. Kết nối internet - D. Quản lý driver phần cứng

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Shell cung cấp command line interface (CLI) cho phép người dùng gõ lệnh, shell nhận và chuyển tiếp cho kernel thực thi.

Câu 5. Dấu nhắc lệnh nào sau đây cho biết người dùng đang ở tài khoản root? - A. $ - B. % - C. # - D. @

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C Dấu # là dấu nhắc của root (superuser). Dấu $ là dấu nhắc của người dùng thường. Dấu % thường dùng trong C Shell.

Câu 6. Bước nào trong quá trình boot xác định runlevel hoạt động? - A. Bước 2 - B. Bước 4 - C. Bước 6 - D. Bước 8

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C Bước 6 trong quá trình boot là "Identify the operation level" — xác định runlevel để quyết định nhóm dịch vụ nào sẽ được khởi động.

Câu 7. Lệnh nào dùng để hiển thị thư mục hiện tại? - A. ls - B. cd - C. pwd - D. dir

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C pwd (Print Working Directory) hiển thị đường dẫn đầy đủ của thư mục đang làm việc hiện tại.

Câu 8. Lệnh shutdown -hy 5 thực hiện điều gì? - A. Khởi động lại sau 5 giây - B. Tắt máy sau 5 phút - C. Tắt nguồn sau 5 giờ - D. Dừng tất cả dịch vụ sau 5 phút

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B -h là halt (tắt máy), -y là xác nhận tự động, 5 là sau 5 phút.

Câu 9. Phím tắt nào dùng để hủy một lệnh đang chạy trong terminal? - A. Ctrl + D - B. Ctrl + C - C. Ctrl + Z - D. Ctrl + X

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Ctrl + C gửi tín hiệu SIGINT để hủy lệnh đang chạy. Ctrl + D là end-of-file/thoát. Ctrl + Z là suspend (tạm dừng).

Câu 10. Lệnh nào hiển thị manual của một lệnh? - A. help - B. info - C. man - D. doc

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C man command hiển thị trang manual của lệnh. info cũng có thể dùng nhưng hiển thị theo định dạng Info format.

Câu 11. Trong trang man, phím nào dùng để thoát? - A. x - B. e - C. q - D. Escape

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C Trong man page (sử dụng pager less), nhấn q để thoát.

Câu 12. UID của tài khoản root là bao nhiêu? - A. 1 - B. 100 - C. 0 - D. 999

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C Root luôn có UID = 0. Đây là cách kernel nhận biết một tiến trình có quyền superuser.

Câu 13. Lệnh useradd -G wheel,research jane có ý nghĩa gì? - A. Tạo người dùng jane với nhóm chính là wheel và research - B. Tạo người dùng jane với nhóm phụ là wheel và research - C. Thêm jane vào nhóm wheel và xóa khỏi nhóm research - D. Tạo hai nhóm mới wheel và research

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B -G (viết hoa) chỉ định supplementary groups (nhóm phụ). -g (viết thường) mới là nhóm chính (primary group).

Câu 14. Lệnh nào xóa người dùng VÀ thư mục home? - A. userdel jane - B. userdel -r jane - C. userdel -d jane - D. usermod -d jane

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B userdel -r xóa người dùng và thư mục home cùng toàn bộ nội dung. Không có -r thì chỉ xóa tài khoản, thư mục home vẫn còn.

Câu 15. File nào lưu trữ mật khẩu đã mã hóa của người dùng? - A. /etc/passwd - B. /etc/password - C. /etc/shadow - D. /etc/login

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C /etc/shadow lưu mật khẩu đã hash (bcrypt/SHA-512) và các chính sách mật khẩu. /etc/passwd chỉ lưu thông tin tài khoản (có dấu x ở trường mật khẩu).

Câu 16. GID dưới bao nhiêu thường được dành cho tài khoản hệ thống? - A. 100 - B. 500 - C. 1000 - D. 65535

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C GID dưới 1000 thường được dành cho system accounts (tài khoản hệ thống). Người dùng thường bắt đầu từ UID/GID 1000.

Câu 17. Lệnh groupmod -n clerks sales thực hiện điều gì? - A. Đổi tên nhóm clerks thành sales - B. Đổi tên nhóm sales thành clerks - C. Thêm clerks vào nhóm sales - D. Xóa nhóm clerks và sales

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Cú pháp: groupmod -n NEW_NAME OLD_NAME. Vậy nhóm sales được đổi tên thành clerks.

Câu 18. Lệnh find / -nogroup dùng để làm gì? - A. Tìm file không có quyền truy cập - B. Tìm file không thuộc nhóm nào (orphaned files) - C. Tìm thư mục trống - D. Tìm file của root

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Khi xóa hoặc thay đổi GID của nhóm, các file thuộc nhóm cũ sẽ không còn liên kết nhóm (orphaned). -nogroup tìm các file này.

Câu 19. Thư mục /etc/skel/ có tác dụng gì? - A. Lưu file cấu hình kernel - B. Chứa template file/thư mục mặc định cho home directory người dùng mới - C. Lưu log hệ thống - D. Chứa script khởi động

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Khi tạo người dùng mới với useradd -m, nội dung /etc/skel/ được sao chép vào thư mục home mới của người dùng.

Câu 20. Chỉ loại nhóm nào có thể bị xóa bằng groupdel? - A. Primary group - B. Supplementary group (nhóm phụ) - C. System group - D. Tất cả đều được

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Chỉ có thể xóa supplementary group. Không thể xóa primary group của bất kỳ người dùng nào đang tồn tại trong hệ thống.

Câu 21. File /etc/nsswitch.conf dùng để làm gì? - A. Cấu hình DNS server - B. Cấu hình thứ tự tra cứu hostname (files trước hay dns trước) - C. Lưu bảng ánh xạ hostname-IP tĩnh - D. Cấu hình network interface

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B /etc/nsswitch.conf xác định thứ tự các nguồn tra cứu cho các loại thông tin, bao gồm hostname resolution (hosts: files dns).

Câu 22. Lệnh ifconfig hiển thị thông tin gì? - A. Danh sách các tiến trình mạng - B. Cấu hình giao diện mạng (IP, MAC, trạng thái) - C. Bảng định tuyến - D. Danh sách port đang mở

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B ifconfig (interface configuration) hiển thị thông tin cấu hình mạng: địa chỉ IP, địa chỉ MAC, subnet mask, IPv6, trạng thái interface, thống kê gói tin.

Câu 23. Trong output của ifconfig, HWaddr là gì? - A. Hostname Address - B. Hard disk Address - C. Hardware (MAC) Address - D. HTTP Web Address

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C HWaddr là Hardware Address, tức địa chỉ MAC (Media Access Control) — định danh vật lý duy nhất của card mạng.

Câu 24. Lệnh ip addr show tương đương với lệnh nào (cũ hơn)? - A. route - B. netstat - C. ifconfig - D. ping

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C ip addr show là lệnh mới thay thế ifconfig để hiển thị thông tin địa chỉ IP của các network interface.

Câu 25. Bảng định tuyến (routing table) cho biết điều gì? - A. Danh sách các DNS server - B. Các kết nối TCP đang hoạt động - C. Đường đi của gói tin đến các mạng khác nhau - D. Danh sách người dùng đang đăng nhập

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C Routing table xác định: gói tin đến mạng nào thì đi qua gateway nào, hoặc gửi trực tiếp qua interface nào.

Câu 26. Lệnh ping -c 4 192.168.1.1 có ý nghĩa gì? - A. Ping 4 địa chỉ IP khác nhau - B. Ping với 4 byte data - C. Ping 4 lần rồi dừng - D. Ping qua 4 router

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C -c count giới hạn số lần gửi ICMP Echo Request. -c 4 sẽ ping 4 lần rồi dừng và hiển thị thống kê.

Câu 27. Ping sử dụng giao thức nào? - A. TCP - B. UDP - C. ICMP - D. ARP

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C Ping sử dụng ICMP (Internet Control Message Protocol) — cụ thể là ICMP Echo Request và Echo Reply.

Câu 28. Lệnh netstat -tln hiển thị điều gì? - A. Tất cả kết nối mạng - B. Các TCP port đang ở trạng thái LISTEN - C. Bảng định tuyến - D. Thống kê UDP

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B -t = TCP, -l = LISTEN, -n = hiển thị số thay vì tên. Kết hợp lại: liệt kê các TCP socket đang lắng nghe kết nối.

Câu 29. Lệnh dig khác host như thế nào? - A. dig không tra cứu DNS - B. dig cung cấp thông tin chi tiết hơn về kết quả DNS - C. host nhanh hơn và chi tiết hơn - D. Không có sự khác biệt

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B dig (Domain Information Groper) cung cấp output đầy đủ bao gồm: query section, answer section, TTL, record type, flags, và thông tin server DNS. host cho output đơn giản hơn.

Câu 30. Lệnh host 192.168.1.2 thực hiện kiểu tra cứu DNS nào? - A. Forward lookup (tên → IP) - B. Reverse lookup (IP → tên) - C. MX record lookup - D. Zone transfer

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Khi cung cấp địa chỉ IP cho host, nó thực hiện reverse DNS lookup — tra cứu PTR record để tìm tên miền tương ứng với IP đó.

Câu 31. Khi SSH lần đầu kết nối đến một server, hệ thống hỏi xác nhận điều gì? - A. Tên đăng nhập của server - B. RSA key fingerprint của server - C. Phiên bản SSH của server - D. Địa chỉ MAC của server

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B SSH hiển thị fingerprint (hash) của public key của server và hỏi người dùng có tin tưởng không. Đây là bảo vệ chống Man-in-the-Middle attack.

Câu 32. SSH lưu fingerprint của server đã biết vào file nào? - A. /etc/ssh/known_hosts - B. ~/.ssh/known_hosts - C. /etc/ssh/authorized_keys - D. ~/.ssh/id_rsa

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B ~/.ssh/known_hosts trong thư mục home của người dùng lưu fingerprint của tất cả server đã kết nối và được chấp nhận.

Câu 33. Cấu hình BOOTPROTO=dhcp trong file ifcfg-eth0 có nghĩa là? - A. Interface sẽ không sử dụng IP - B. Interface sẽ nhận IP tự động từ DHCP server - C. Interface sẽ dùng IP tĩnh - D. Interface sẽ dùng IPv6

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B BOOTPROTO=dhcp chỉ định giao diện mạng sẽ dùng DHCP để tự động nhận cấu hình IP khi khởi động.

Câu 34. File /etc/resolv.conf chứa thông tin gì? - A. Danh sách người dùng có quyền dùng DNS - B. Địa chỉ IP của DNS server để truy vấn - C. Bảng ánh xạ hostname-IP tĩnh - D. Cấu hình giao diện mạng

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B /etc/resolv.conf chứa địa chỉ của nameserver (DNS server) mà hệ thống sẽ dùng để phân giải tên miền, ví dụ: nameserver 8.8.8.8.

Câu 35. Điểm khác biệt chính giữa DHCP và Static IP là gì? - A. DHCP chỉ dùng cho IPv6 - B. DHCP tự động cấp phát IP; Static yêu cầu cấu hình thủ công - C. Static IP chỉ dùng trên wireless - D. DHCP nhanh hơn Static về tốc độ mạng

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) tự động cấp IP và cấu hình mạng. Static IP yêu cầu admin nhập tay địa chỉ IP, subnet mask, gateway, DNS.

Câu 36. Lệnh nào dùng để xem bảng định tuyến kernel? - A. ifconfig -r - B. netstat -r hoặc route - C. ping -r - D. dns -r

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Cả route và netstat -r đều hiển thị kernel routing table. Lệnh mới hơn là ip route show.

Câu 37. Lệnh init 6 thực hiện điều gì? - A. Tắt máy - B. Chuyển sang single-user mode - C. Khởi động lại hệ thống - D. Khởi động GUI

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C Runlevel 6 là reboot. init 6 yêu cầu hệ thống chuyển sang runlevel 6, tức khởi động lại.

Câu 38. Trong cấu trúc lệnh Linux ls -al /etc, phần nào là option? - A. ls - B. -al - C. /etc - D. Tất cả

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B ls là command, -al là option (kết hợp -a liệt kê file ẩn và -l định dạng dài), /etc là argument (thư mục cần liệt kê).

Câu 39. Lệnh ps hiển thị điều gì? - A. Kích thước phân vùng đĩa - B. Các tiến trình đang chạy - C. Trạng thái mạng - D. Thông tin người dùng

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B ps (process status) hiển thị danh sách các tiến trình đang chạy trên hệ thống. ps aux hiển thị tất cả tiến trình của mọi người dùng.

Câu 40. Lệnh tail khác head ở điểm nào? - A. tail hiển thị phần đầu file, head hiển thị phần cuối - B. tail hiển thị phần cuối file, head hiển thị phần đầu - C. tail dùng cho log, head dùng cho text - D. Không có sự khác biệt

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B head hiển thị N dòng đầu (mặc định 10), tail hiển thị N dòng cuối. tail -f rất hữu ích để theo dõi log file thời gian thực.

Câu 41. Option -c trong lệnh useradd dùng để làm gì? - A. Chỉ định thư mục home - B. Tạo tài khoản không có mật khẩu - C. Thêm thông tin mô tả (comment/GECOS) cho tài khoản - D. Chỉ định UID

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C -c "comment" thêm thông tin mô tả vào trường GECOS trong /etc/passwd, thường là tên đầy đủ hoặc thông tin liên hệ.

Câu 42. Lệnh nào kiểm tra người dùng nào đang đăng nhập vào hệ thống? - A. ls - B. ps - C. who - D. id

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C who hiển thị danh sách người dùng đang đăng nhập, terminal họ đang dùng, và thời gian đăng nhập. w cho thêm thông tin về họ đang làm gì.

Câu 43. Để cấu hình IPv6 trên CentOS, cần thêm tham số nào vào file ifcfg? - A. IPV6=yes - B. IPV6INIT=yes cùng với địa chỉ và gateway - C. INET6=enable - D. PROTOCOL=ipv6

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Cần thêm IPV6INIT=yes, IPV6ADDR=<địa chỉ>, và IPV6_DEFAULTGW=<gateway> vào file /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-eth0.

Câu 44. Lệnh getent group root cho kết quả gì? - A. Danh sách tất cả người dùng trong hệ thống - B. Thông tin về nhóm root từ database nhóm - C. Quyền của nhóm root - D. Tất cả file thuộc nhóm root

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B getent group root truy vấn database nhóm (kể cả LDAP nếu có) và trả về thông tin nhóm root theo định dạng: root:x:0:.

Câu 45. Khi thay đổi GID của một nhóm bằng groupmod -g, điều gì xảy ra với các file thuộc nhóm cũ? - A. Tự động cập nhật GID mới - B. Bị xóa - C. Trở thành orphaned (không còn liên kết nhóm) - D. Được chuyển sang nhóm root

Đáp án & Giải thích

Đáp án: C File được liên kết với GID, không phải tên nhóm. Khi GID thay đổi, các file vẫn giữ GID cũ nhưng không còn nhóm nào có GID đó → orphaned files.

Câu 46. Lệnh man -k keyword thực hiện gì? - A. Mở manual với từ khóa được tô sáng - B. Tìm kiếm tất cả manual page có chứa từ khóa - C. Xem manual của lệnh tên keyword - D. Lọc manual theo section

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B man -k keyword tìm kiếm trong database manual tất cả các lệnh/chủ đề có liên quan đến từ khóa. Tương đương với lệnh apropos keyword.

Câu 47. Trong output route, dòng có Destination là default và Gateway là 192.168.1.1 có nghĩa gì? - A. Tất cả gói tin đến 192.168.1.1 sẽ bị từ chối - B. Gói tin không khớp route nào khác sẽ được chuyển đến 192.168.1.1 - C. 192.168.1.1 là DNS server mặc định - D. Interface mặc định là 192.168.1.1

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Default route (default gateway) là nơi chuyển tất cả gói tin đến các mạng không có trong routing table. Đây là "cổng ra Internet" của mạng nội bộ.

Câu 48. Lệnh nào thay thế netstat trên hệ thống Linux hiện đại? - A. nstat - B. ss - C. sockstat - D. ipstat

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B ss (socket statistics) là lệnh hiện đại thay thế netstat, nhanh hơn và cung cấp nhiều thông tin hơn. Cú pháp tương tự: ss -tulnp.

Câu 49. Swap space trong Linux có chức năng gì? - A. Lưu trữ các file tạm thời của người dùng - B. Mở rộng bộ nhớ RAM bằng cách dùng không gian đĩa - C. Cache cho ổ đĩa - D. Phân vùng backup hệ thống

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Swap là phần không gian đĩa được kernel sử dụng như RAM ảo. Khi RAM đầy, kernel di chuyển các trang bộ nhớ ít dùng ra swap để giải phóng RAM cho tiến trình cần.

Câu 50. Tại sao không nên thường xuyên đăng nhập trực tiếp bằng tài khoản root? - A. Root không thể chạy tất cả lệnh - B. Mọi tiến trình đều chạy với quyền root, tăng nguy cơ bảo mật và lỗi vô ý - C. Root không có thư mục home - D. Root không thể kết nối mạng

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Đăng nhập root trực tiếp nguy hiểm vì: (1) mọi tiến trình chạy với full privilege, (2) malware/script lỗi có thể phá hoại toàn hệ thống, (3) dễ vô tình thực thi lệnh nguy hiểm. Nên dùng sudo để chỉ nâng quyền khi cần.

Câu 51. Lệnh groupadd không có option -g sẽ xảy ra điều gì? - A. Lệnh sẽ thất bại - B. GID tự động được gán bởi hệ thống - C. Nhóm được tạo với GID = 0 - D. Yêu cầu nhập GID thủ công

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Khi không chỉ định -g, groupadd tự động gán GID tiếp theo có sẵn (thường GID kế tiếp sau GID cao nhất hiện có).

Câu 52. File /etc/hosts có tác dụng gì trong name resolution? - A. Lưu cấu hình DNS server - B. Cung cấp bảng ánh xạ hostname-IP tĩnh, ưu tiên trước DNS - C. Lưu lịch sử các domain đã truy cập - D. Chặn các domain độc hại

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B /etc/hosts chứa các mục hostname-to-IP tĩnh. Theo mặc định, nó được tra cứu trước DNS. Hữu ích cho môi trường lab, testing, hoặc ghi đè DNS.

Câu 53. Lệnh ip link set eth0 down thực hiện điều gì? - A. Xóa interface eth0 - B. Tắt (disable) network interface eth0 - C. Đặt tốc độ eth0 xuống thấp nhất - D. Ngắt kết nối SSH qua eth0

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B ip link set INTERFACE down tắt network interface. up để bật lại. Tương đương: ifconfig eth0 down.

Câu 54. Lệnh last hiển thị điều gì? - A. File được chỉnh sửa gần nhất - B. Lịch sử đăng nhập của người dùng - C. Lệnh cuối cùng được thực thi - D. Người dùng cuối cùng được tạo

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B last đọc file /var/log/wtmp và hiển thị lịch sử đăng nhập/đăng xuất của người dùng, bao gồm thời gian và terminal/IP nguồn.

Câu 55. Khi SSH nhận cảnh báo "REMOTE HOST IDENTIFICATION HAS CHANGED", nguyên nhân có thể là? - A. Server vừa được nâng cấp SSH - B. Có thể có tấn công Man-in-the-Middle hoặc server đã được cài đặt lại - C. Mật khẩu SSH đã hết hạn - D. Kết nối mạng không ổn định

Đáp án & Giải thích

Đáp án: B Cảnh báo này xuất hiện khi fingerprint của server thay đổi so với lần trước. Có thể do server được cài lại (hợp lệ) hoặc có kẻ tấn công đứng giữa (Man-in-the-Middle). Cần xác minh trước khi tiếp tục.

Chương 6: Linux Administration¤

1. Tổng Quan về Linux¤

1.1. Linux là gì?¤

1.2. Linux là Open Source¤

1.3. Kiến Trúc Linux¤

Shell¤

Kernel¤

1.4. Các Bản Phân Phối Linux (Distro)¤

2. Cài Đặt Linux OS¤

2.1. Quá Trình Khởi Động (Booting)¤

2.2. Dòng Lệnh Linux¤

Cấu trúc lệnh¤

Phím tắt Terminal¤

Các lệnh cơ bản¤

Xem trợ giúp (man pages)¤

2.3. Đăng Nhập Hệ Thống¤

2.4. Tắt và Khởi Động Lại¤

3. Quản Trị Người Dùng và Nhóm¤

3.1. Khái Niệm Cơ Bản¤

3.2. Root — Tài Khoản Superuser¤

3.3. Quản Trị Người Dùng¤

Tạo người dùng — useradd¤

Đặt mật khẩu — passwd¤

Sửa đổi người dùng — usermod¤

Xóa người dùng — userdel¤

3.4. Quản Trị Nhóm¤

Xem thông tin nhóm¤

Tạo nhóm — groupadd¤

Quy tắc đặt tên nhóm¤

Sửa đổi nhóm — groupmod¤

Xóa nhóm — groupdel¤

3.5. Các File Cấu Hình Người Dùng/Nhóm¤

4. Lệnh Quản Lý Mạng¤

4.1. Cấu Hình Network Interface¤

File cấu hình mạng (CentOS/RHEL)¤

Cấu hình IPv6¤

4.2. DNS — Domain Name Service¤

Ba file quan trọng cho name resolution¤

4.3. Các Lệnh Network Quan Trọng¤

ifconfig — Xem cấu hình giao diện mạng (cũ)¤

ip — Lệnh thay thế ifconfig (mới)¤

route — Xem bảng định tuyến¤

ping — Kiểm tra kết nối mạng¤

netstat — Thống kê kết nối mạng¤

dig — Truy vấn DNS chi tiết¤

host — Tra cứu DNS đơn giản¤

ssh — Kết nối từ xa an toàn¤

5. Dịch Vụ Mạng (Network Services)¤

5.1. Tổng Quan¤

5.2. DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol)¤

5.3. DNS Server¤

5.4. Web Server¤

5.5. File Service¤

Câu Hỏi Trắc Nghiệm¤

Tạo người dùng — `useradd`¤

Đặt mật khẩu — `passwd`¤

Sửa đổi người dùng — `usermod`¤

Xóa người dùng — `userdel`¤

Tạo nhóm — `groupadd`¤

Sửa đổi nhóm — `groupmod`¤

Xóa nhóm — `groupdel`¤

`ifconfig` — Xem cấu hình giao diện mạng (cũ)¤

`ip` — Lệnh thay thế ifconfig (mới)¤

`route` — Xem bảng định tuyến¤

`ping` — Kiểm tra kết nối mạng¤

`netstat` — Thống kê kết nối mạng¤

`dig` — Truy vấn DNS chi tiết¤

`host` — Tra cứu DNS đơn giản¤

`ssh` — Kết nối từ xa an toàn¤